Tablet olmadan yemiyor: Sofradan ekranı kaldırmanın adım adım yolu

Birçok evde senaryo aynı: Tablet açılıyor, çocuk ekrana kilitleniyor ve kaşık ağzına giriyor. Kapatıldığı anda ise ağlama ve ağzını kapatma başlıyor. Ebeveynlerin çoğu bunun ideal olmadığını biliyor ama “en azından bir şeyler yiyor” diye devam ediyor.

Bu yazıda ekranın sofrada neden sorun olduğunu ve onu bir savaşa dönüştürmeden nasıl kaldırabileceğinizi anlatıyoruz.

Ekranla yemek neden sorun?

Çocuk ne yediğini fark etmez. Ekrana odaklanan bir çocuk, ağzına giren besinin rengini, kokusunu ve dokusunu deneyimlemez. Yeni besinlerle tanışmanın en önemli parçası atlanmış olur.

Tokluk sinyalleri kaybolur. Dikkati dağınık şekilde yemek, yetişkinlerde bile ne kadar yendiğinin fark edilmesini zorlaştırıyor. Çocuklar da ekran başında ya gerektiğinden fazla ya da çok az yiyebilir.

Sofra, aile zamanı olmaktan çıkar. Çocuklar yemek yemeyi en çok başkalarını izleyerek öğrenir. Ekran, bu öğrenme fırsatını ortadan kaldırır.

Bağımlılık döngüsü oluşur. Yemek ekranla eşleştikçe çocuk ekransız yemeyi reddeder, ebeveyn de ekranı açmak zorunda kalır.

Amerikan Pediatri Akademisi, aileler için önerilerinde öğünlerin ekransız geçirilmesini açıkça öneriyor.

Ekranı bir günde değil, adım adım kaldırın

Bazı çocuklar ekranın bir anda kaldırılmasına uyum sağlar. Ama çoğu çocukta, özellikle uzun süredir ekranla yiyenlerde, kademeli bir geçiş çok daha az gerginlik yaratır. Aşağıdaki adımları çocuğunuzun tepkisine göre birkaç gün ile bir hafta arasında uygulayabilirsiniz.

1. Önce sesi kısın. Ekran açık kalsın ama ses kapalı ya da çok kısık olsun. Çocuğun dikkati biraz da olsa sofraya dönsün.
2. Ekranı uzaklaştırın. Tableti çocuğun tam önünden alıp masanın kenarına, sonra biraz daha uzağa koyun.
3. İlk lokmalar ekransız olsun. Öğüne ekransız başlayın, ekranı yalnızca birkaç lokmadan sonra açın. Bu süreyi her gün biraz uzatın.
4. Bir öğünü tamamen ekransız yapın. Genellikle kahvaltı ya da çocuğun en aç olduğu öğün en kolayıdır.
5. Ekranı sofradan tamamen kaldırın. Bu aşamaya geldiğinizde ekranın yemekten sonra izlenebileceğini önceden söyleyin.

Ekranın yerine ne koyabilirsiniz?

Ekranı kaldırınca oluşan boşluğu doldurmak, geçişin başarılı olması için en önemli adım.

• Birlikte oturun ve birlikte yiyin. Mümkün olduğunca aynı yemekten, aynı masada.
• Sofrada sohbet edin. “Bugün en çok neye güldün?”, “Bu havuç mu daha çıtır, salatalık mı?”
• Küçük görevler verin. Kendi tabağına servis yapmak, ekmeği dağıtmak, su doldurmak.
• Sofra oyunları oynayın. Renk avı (“tabağında kaç yeşil şey var?”), ses tahmini (“bu ısırınca ne ses çıkardı?”).
• Öğünü 20-30 dakikayla sınırlayın. Uzayan öğünler çocuk için de sizin için de yorucudur.

İlk günlerde ne beklemelisiniz?

Çocuğunuz ilk günlerde daha az yiyebilir, itiraz edebilir ya da sofradan kalkmak isteyebilir. Bu beklenen bir tepki. Tutarlı kalmak, ekranı “bir kerelik” geri açmamak ve öğün saatlerini düzenli tutmak süreci kısaltır.

Kilo kaybı, öğünlerin sürekli kavgayla geçmesi ya da çocuğun ekransız neredeyse hiç yememesi devam ediyorsa, bir uzmandan destek almak iyi bir fikir olabilir.

Kaynaklar

• American Academy of Pediatrics. Family Media Plan. HealthyChildren.org.
• Robinson E, Aveyard P, Daley A, Jolly K, Lewis A, Lycett D, Higgs S. Eating attentively: a systematic review and meta-analysis of the effect of food intake memory and awareness on eating. Am J Clin Nutr. 2013;97(4):728-742.
• Satter E. Child of Mine: Feeding with Love and Good Sense. Bull Publishing.