Ergoterapi ve beslenme sözlüğü

A

ARFIDKaçıngan/kısıtlayıcı yiyecek alımı bozukluğu

2013'te DSM-5'e eklenen bir beslenme ve yeme bozukluğu. Duyusal hassasiyet, kötü bir sonuçtan korkma ya da yemeğe düşük ilgi nedeniyle yeme kısıtlanır; bu durum kilo, beslenme durumu ya da sosyal hayatı belirgin şekilde etkiler. Kilo veya beden kaygısından kaynaklanmaz.

İlgili rehberi okuyun

B

Bebek yönlendirmeli beslenmeBLW, baby-led weaning

Ek gıdaya geçişte bebeğin, kaşıkla püre yerine yumuşak parmak besinlerini kendi eliyle alıp yemesine dayanan yaklaşım. Bir çalışmada, riskli besinlerden kaçınıldığında kaşıkla beslemeye göre boğulma sıklığında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

İlgili rehberi okuyun

Besin neofobisi

Yeni ya da tanıdık olmayan besinlere karşı çekingenlik. Genellikle 2 yaş civarında artar ve okul çağına doğru azalır. Gelişimin olağan bir parçası olarak kabul edilir.

İlgili rehberi okuyun

D

Dili itme refleksi

Küçük bebeklerde ağza konan katı bir şeyin dille dışarı itilmesi. Bebeği korur ve genellikle 4-6 ay arasında azalır. Azalması, ek gıdaya hazır olma işaretlerinden biridir.

İlgili rehberi okuyun

DisfajiYutma güçlüğü

Yiyecek ya da sıvının ağızdan mideye güvenli ve etkili şekilde taşınmasında yaşanan güçlük. Yemek sırasında öksürme, ses değişikliği, sık zatürre veya nefes darlığı gibi işaretlerle kendini gösterebilir ve mutlaka tıbbi değerlendirme gerektirir.

Duyarlı beslenmeResponsive feeding

Ebeveynin, çocuğun açlık ve tokluk sinyallerini fark edip bunlara uygun şekilde yanıt verdiği beslenme tarzı. Zorlama ve aşırı kontrolün karşıtıdır ve beslenme güçlüklerinde önerilen temel yaklaşımlardan biridir.

İlgili rehberi okuyun

Duyu bütünlemeAyres Duyu Bütünleme, sensory integration

Beynin vücuttan ve çevreden gelen duyusal bilgileri düzenleyip birleştirerek uygun bir tepki üretmesi. Kuram ve müdahale yaklaşımı ergoterapist A. Jean Ayres tarafından geliştirilmiştir.

İlgili rehberi okuyun

Duyusal işlemleme

Duyusal uyaranların algılanması, yorumlanması ve bunlara tepki verilmesi süreci. Bazı çocuklar uyaranları ortalamadan daha yoğun, bazıları daha az algılar; bu farklılıklar sofrada belirgin şekilde görülebilir.

İlgili rehberi okuyun

E

Ek gıdaTamamlayıcı beslenme

Anne sütü veya mamaya ek olarak katı ve yarı katı besinlerin verilmeye başlanması. Dünya Sağlık Örgütü, sağlıklı ve zamanında doğan bebeklerde 6 ay civarında başlanmasını önerir.

İlgili rehberi okuyun

ErgoterapiOccupational therapy

Kişinin günlük yaşam aktivitelerine (kendine bakım, oyun, okul, iş) katılımını desteklemeyi amaçlayan sağlık mesleği. Çocuklarda beslenme alanında oturma, el becerileri, ağız motor beceriler, duyusal işlemleme ve sofra rutini ile çalışır.

İ

İnterosepsiyon

Açlık, tokluk, susuzluk ve tuvalet ihtiyacı gibi vücudun iç sinyallerini algılama. Bu sinyalleri zor fark eden çocuklar acıktıklarını ya da doyduklarını anlamakta güçlük çekebilir.

İlgili rehberi okuyun

O

Oral motor becerilerAğız motor becerileri

Dudak, dil, çene ve yanak kaslarının yemek yeme, içme ve konuşma için koordineli kullanılması. Lokmayı ağız içinde taşımak, çiğnemek ve yutmaya hazırlamak bu becerilere dayanır.

İlgili rehberi okuyun

Oturma pozisyonu (90-90-90)

Masada otururken kalça, diz ve ayak bileklerinin yaklaşık 90 derece bükülü, sırtın dik ve ayakların destekli olduğu pozisyon. Çiğneme, yutma ve dikkat için sağlam bir temel oluşturur.

İlgili rehberi okuyun

Ö

Öğürme refleksi

Ağzın arkasına fazla büyük ya da hazır olmayan bir lokma geldiğinde devreye giren koruyucu refleks. Bebeklerde dilin daha ön kısmından tetiklenir ve katı besin deneyimiyle geriye doğru çekilir.

İlgili rehberi okuyun

P

Pediatrik beslenme bozukluğuPFD, pediatric feeding disorder

2019'da uluslararası bir uzman grubunun önerdiği kavram: Yaşa uygun olmayan ve en az iki haftadır süren yetersiz ağızdan beslenme. Tıbbi, beslenme, beceri ve psikososyal olmak üzere dört alan birlikte değerlendirilir.

İlgili rehberi okuyun

Proprioseptif sistemVücut farkındalığı

Kaslar ve eklemlerden gelen bilgiyle vücudun konumunu ve hareketini algılamayı sağlayan duyu. Çiğneme gücünü ayarlamak ve kaşığı ağza götürmek bu sisteme dayanır.

İlgili rehberi okuyun

S

Seçici yeme

Çocuğun tanıdık besinleri tercih edip yeni ya da belirli besinleri reddetmesi. Erken çocuklukta yaygındır ve çoğu çocukta zamanla yumuşar. Besin çeşidinin çok daralması, kilo sorunu ya da yoğun tepkiler değerlendirme gerektirebilir.

İlgili rehberi okuyun

Sorumluluk paylaşımıDivision of responsibility

Ellyn Satter'ın modeli: Ne, ne zaman ve nerede yeneceğine ebeveyn; sunulandan yiyip yemeyeceğine ve ne kadar yiyeceğine çocuk karar verir.

İlgili rehberi okuyun

SOS yaklaşımıSequential Oral Sensory

Dr. Kay Toomey'in geliştirdiği; yemeği bakmaktan yutmaya kadar küçük duyusal basamaklara bölen, oyun temelli ve baskısız bir beslenme terapisi yaklaşımı. Klinikte yaygın kullanılır, etkinliğine dair araştırmalar ise sınırlıdır.

İlgili rehberi okuyun

V

Vestibüler sistemDenge duyusu

İç kulaktaki yapılar aracılığıyla başın konumunu, hareketi ve dengeyi algılayan duyu sistemi. Sandalyede dengede oturmak ve dik durmak bu sisteme dayanır.

İlgili rehberi okuyun

Y

Yanakta biriktirmePocketing

Çocuğun lokmayı yanağının içinde ya da damakta tutup çiğnemeden ve yutmadan beklemesi. Ağız farkındalığının az olması, dil becerileri veya isteksizlik gibi farklı nedenleri olabilir.

İlgili rehberi okuyun

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Sorunlarınız için lütfen bir sağlık profesyoneline başvurunuz.Sorumluluk reddi